(143) Goodh ha Cùlyak Gyny


© 2018 Nicholas Williams

Pùb gwir gwethys / All rights reserved

Clyckya obma ha goslowes / Click here to listen


Text an recordyans / Text of the recording

Egery in dyw several fenester rag gweles an text ha goslowes i’n kettermyn.

Open in two separate windows to see the text and listen at the same time.

An rim coth Sowsnek a lever ‘Christmas is coming and the geese are getting fat’ Ma ow tos Nadelyk ha’n godhow ow tevy tew. In dedhyow coth yth o ûsys debry goodh prës Nadelyk, rag hòn o an edhen gwelha rag an sêson. Moy adhewedhes ny re gafas an ûsadow dhyworth Stâtys Udnys Ameryca a dhebry culyak Gyny, pò yar Gyny, hèn yw ‘turkey’ in Sowsnek. I’n whêtegves cansvledhen y whre marchons Constantynôpel gwertha ÿdhyn bord dhyworth Gyny in Afryca dhe bobel Ewrop. Rag hedna ‘guinea fowl’ ha ‘turkey’ o henwyn an Sowson rag an edhen. Ena pàn êth an Sowson dhe Ameryca, y a ros an hanow ‘turkey’ dhe edhen dyffrans yn tien, Meleagris gallopavo. Nyns usy an hanow Sowsnek ‘turkey’ hedhyw i’n jëdh ow referrya ma’s dhe’n edhen Amerycan. Saw yth yw an ‘guinea fowl’ ha Meleagris gallopavo (‘turkey’ Amerycan) esely a deyluyow dyffrans. Dre rêson Lhuyd dhe ry an hanow culyak Gyny ha yar Gyny rag Meleagris (‘turkey’ Amerycan), yth hevel fatell yw res dhyn ny Kernowegoryon gwetha an hanow-na ragtho. Rag ‘guinea fowl’, an edhen Afrycan, in Kernowek ny a yll ûsya gwir-gulyak Gyny ha gwir-yar Gyny. Yma prow brâs ow longya dhe’n culyak Gyny, hèn yw an ‘turkey,’ dres an woodh; yma moy a gig wàrnodho ha nyns ywa mar verryk. Saw yma an ûsadow a dhebry goodh rag Nadelyk ow tewheles nebes. Y fëdh goodh debrys gans sows avallow, saw y fëdh culyak gyny debrys gans sows lus rudh pò ‘cranberries’. Yma dyffrans inter lus rudh Ameryca ha lus rudh Ewrôpek saw yma an dhyw ehen ow longya dhe’n keth kynda, Vaccinium. An esel moyha kebmyn a’n kynda-na yw Vaccinium myrtillus pò in Sowsnek ‘bilberry, whortleberry.’ Nyns yw an ger lusen kefys in Kernowek hengovek; y feu va benthygys dhyworth Kembrek ha Bretonek. Ny worama esa otham a venthygya an hanow i’n kensa le, rag yma Lhuyd ow ry ÿs du rag ‘whortleberry’. Dre lycklod Kernowegoryon a erytas an ger lus du ‘whortleberry’ dhyworth Keltek Coth, saw y a wrug y dhasformya dhe ÿs du, drefen an frûtys bian du dhe vos rônd ha cales kepar ha greunednow gwaneth hag ÿsow erel. Ytho in Kernowek ny a bew dew er rag ‘whortleberries’ lus du hag ÿs du; ha ny a yll ûsya pynag hanow a vo worth agan plêsya. Gwell yw bytegyns gwetha lus rudh rag ‘cranberries’. Na fors mar qwrewgh why debry goodh pò culyak gyny pò neppëth kigsconus (hèn yw ‘vegetarian’), me a vydn whansa dhywgh why oll: Nadelyk lowen.