(314) De Halan Genver


© 2015 Nicholas Williams

Pùb gwir gwethys / All rights reserved

Clyckya obma ha goslowes / Click here to listen


Text an recordyans / Text of the recording

Egery in dyw several fenester rag gweles an text ha goslowes i’n kettermyn.

Open in two separate windows to see the text and listen at the same time.

Yma an geryow Du Halan an vledhen kefys in Bewnans Ke. Apert yw hedna dhe vos an fordh dradycyonal dhe referrya dhe’n kensa dëdh a’n vledhen. Yth yw an ger Du Halan Gwâv ‘All Saints’ Day’ kefys in dogvednow Cort Epscop Keresk dhyworth an vledhen mil pymp cans seyth deg dew. An keth ger Calan heb Du dhyragtho yw kefys in Beunans Meryasek i’n lavar Cala’ Mê ‘an kensa dëdh a vis Me’. Yma Calan, du Halan in Kernowek ow tos dhyworth an ger Latyn calendae ‘an kensa dëdh an mis’, herwyth lytheren ‘an jëdh usy ow ry y hanow dhe’n mis’. Heb mar yma an ger Sowsnek calendar, Latyn calendarium ‘dedhyador’ ow tos dhyworth calendae kefrës. Rag an Romans in dedhyow aga Impyr kensa dëdh an vledhen o an kensa dëdh a vis Genver. Saw in bledhydnyow Repùblyk Rom an bobel a wre consydra an kensa dëdh a vis Merth dhe dhallath an vledhen. Hèn yw dhe weles whath in henwyn an mîsyow in Sowsnek. September (Latyn septem ‘seyth'), October (Latyn octo ‘eth'), November (Latyn novem ‘naw') ha December (Latyn decem ‘deg’) yw seythves, êthves, nawves ha degves mis an vledhen an eyl wosa y gela, mars usy an vledhen ow corfedna orth dyweth Whevrel. Ha pelha yth yw Whevrel an mis cot’ha a oll an mîsyow. Hèn yw dre rêson an mis-na dhe dhos orth dyweth an vledhen, pàn nag yw gesys meur a dhedhyow. In gwir nebonen a alsa argya nag ywa yw fur rekna an kensa dëdh a vis Genver avell dallath an vledhen. Yma an vledhen academek ow tallath in mis Gwydngala, yma bledhen an eglos ow tallath gans an kensa Sul in Asvens hag yma an vledhen arhansek ow tallath an kensa dëdh a vis Ebrel. Fur via may whrella an vledhen dallath i’n gwaynten, an kensa dëdh a vis Merth. An Romans coth a’s teva an tybyans ewn, martesen. Re holergh yw chaunjya tra vëth lebmyn. Res yw avowa bytegyns nag yw De Halan an Vledhen kepar ha ken degol vëth. Yma Nadelyk, degol Pyran, Sul Pask, Sul Wydn ha golyow erel ow referrya dhe neb sans pò dhe neb tra avês dhe’n jëdh y honen. Dëdh an Vledhen Nowyth wàr an tenewen aral yw dëdh mayth usy an dedhyador ow referrya dhodho y honen yn udnyk. Saw pana dhëdh yw an kensa jorna a’n vledhen yw neppyth herwyth sians pò arbitrary yn tien. Nyns eus tra vëth moy adhelergh dhodho. Gwag ywa a gen styr vëth. Awos pùptra yw leverys genef, me a vydn gorfedna obma in udn leverel: Bledhen Nowyth Dâ dhywgh why oll.