(32) Yùrl


© 2016 Nicholas Williams

Pùb gwir gwethys / All rights reserved


Clyckya obma ha goslowes / Click here to listen

Yùrl.m4a


Text an recordyans / Text of the recording

Egery in dyw several fenester rag gweles an text ha goslowes i’n kettermyn.

Open in two separate windows to see the text and listen at the same time.

An ger Kernowek yùrl o tîtel rag den nôbyl a vedha ûsys in mesk an Saxons kyns dos an Normans. Ny res ma’s predery a Harold Mytern neb a verwys in Batel Hastings in mil whegh deg whegh. Ev o an mytern Saxon dewetha a Bow an Sowson ha mab o va dhe Godwin, Yùrl Wessex. An ger Kernowek yùrl a veu benthygys dhyworth earl in Sowsnek, ha’n term-na yw goos nessa an ger jarl in tavosow Nordek. Nyns yw an tîtel yùrl ûsys wàr brâstir Ewrop. In le a hedna ymowns y owth ûsya an tîtel cont, count in Sowsnek. Prederowgh a Cont Monte Cristo, lyver Alexandre Dumas settys in Frynk hag i’n Cresvor in dedhyow dewetha Napoleon. Pò Prederowgh a Cont Dracùla, den nôbyl ha vampîr dhyworth Transylvânya (Românya in agan dedhyow ny). Yma an ger contcount in Sowsnek ow tos dhyworth an ger Latyn comes, comitis ‘coweth’ ha spessly ‘coweth an mytern’, rag y hylly an cont gwythresa in le an mytern ha ragtho ev pàn vedha an mytern in ken tyller. Kyn nag yw ûsys an ger cont rag tus nôbyl in Breten Veur, ha yùrl yw an ger preferrys, gwreg an yùrl yw gelwys contescountess, ha tireth an yùrl yw contethcounty. Dell usy ow wharvos, yma an ger conteth kefys unweyth in Kernowek, in Beunans Meriasek in lavar Conteth Kernow. Nyns yw hedna agan Kernow ny, adar an radn a Vreten Vian henwys Cornouailles in Frynkek. Pàn dheuth an Normans dhe Bow an Sowson ha dhe Gernow, yth hevel fatell wrussons consydra yùrl an Saxons dhe vos eqwal in roweth dh’aga den nôbyl aga honen, an cont. Ytho y a dhetermyas sensy an ger yùrl. Wàr an tenewen aral y a eriviras gwreg an yùrl dhe vos contes ha tiryow an yùrl dhe vos conteth. An ger yùrl ‘earl’ y honen yw kefys in gwary Kernowek Beunans Meriasek. Rag ensampel yma Cont Rohan owth omdhysqwedhes in dallath an gwary hag ev a lever: Me yw chif arlùth Rohan, yùrl wordhy na’n jeves par. Ha termyn wosa hedna ny a wel Cont Vannes. Ev a’n jeves an tîtel Latyn Comes Venetensis saw ev a lever adro dhodho y honen: Me yw yùrl in Venetens, arlùth meur ow dynyta. In Breten Veur ytho ny vedha devnyth gwrës a’n ger cont rag an den nôbyl, rag preferrys o an term genesyk earl in Sowsnek, yùrl in Kernowek. In Beunans Meriasek bytegyns yth yw an ger yùrl kefys moy ès unweyth. Ha kenyver den bryntyn i’n gwary a vo an term-na ûsys ragtho, yw cont in gwiryoneth.