(563) Poyntys an Compas - lovinglivingcornish

Clyckya obma ha goslowes / Click here to listen

Text an recordyans / Text of the recording

Egery in dyw several fenester rag gweles an text ha goslowes i’n kettermyn.

Open in two separate windows to see the text and listen at the same time.

In lyver Pryce, Archaeologia Cornu-Britannica a’n vledhen mil seyth cans naw deg ny a gav englyn Kernowek usy peswar qwartron an compas complys ino. In lytherednans amendys yma tressa lînen an englyn ow compla an qwartrons indelma: Dùryan, howlsedhas, gogleth pò dyhow, hèn yw ‘East, west, north, or south.’ An englyn yw coth lowr ha’y erva yw fest liednak pò ‘literary’. Dùryan ‘east’ rag exampyl yw goos nessa an ger Kembrek dwyrain ‘east’. Gogleth ‘north’ yw goos nessa gogledd ‘north’ in Kembrek. In y erlyver a’n vledhen mil naw cans try deg peswar bytegyns rag ‘east, north, south, west’ yma Nance ow comendya Est pò Howldrevel, North pò Cledh (ha sterednyk dhyrag Cledh dhe styrya fatell ywa ger nowyth desmygys ganso), Dyhow pò Soth, Howlsedhas pò West. Pÿth yw penfenten Nance rag an geryow-na? Howldrevel yw rÿs gans Lhuyd avell ‘Sunrise’; Dehou yw kefys in Kernowek Coth; kyns oll i’n ger dehow ‘dexter [right hand]’ hag ena in ger dehoules ‘southern-wood’. Yma Lhuyd ow compla dehow dhyworth an Kernowek Coth saw nyns usy ev ow ry dhe gonvedhes fatell usy an ger ow sygnyfia ‘south’. Yma Lhuyd ow ry Howlsedhas dhe styrya ‘Sunsetting, west.’ Yma Lhuyd in tyleryow erel owth ûsya an ger gorlewen ‘west’; hèn a veu kemerys dydro dhyworth Kembrek gorllewin ‘west’. Dre vrâs bytegyns i’n textow Kernowek rag poyntys an compas an formys ûsys yw an henwyn Sowsnek. Otobma nebes examplys: ha pell dhe est ev a travalyas (Lhuyd); agas tas-sans a’n barth north (Bêwnans Meryasek); agan tas-sans a’n barth north re ros dhyn ny pòr gwir y venedycsyon (Bêwnans Meryasek); Howl sôth, tor leun, paravys an gwaynten (Dornscrîvyow Scawen); in pedn west Pow Densher (NBoson); nyns eus gwas a-west dhe Heyl a’n tollo gwell (Passio Christi): êwgh dhymmo bys in Cambron a-west dhe Carn Bre dyson (Bêwnans Meryasek); Yma omma in Penwyth nebes a-west a Carn Bre unn prownter ow cuthyl gwyth (Bêwnans Meryasek). Hag i’n lavarow-ma usy ow sewya yth yw dew gwartron complys warbarth: North-ÿst dhe’n chapel omma me a vynn mos the wandra (Bêwnans Meryasek); Ke sôth ha north ha gwra cry crev in pùb cost (Bêwnans Ke); ha Wàr dyweth gwra gwyns nor’-êst whetha pell (JBoson). Yth o Nance ha purydhyon pò ‘purists’ erel whensys dhe ûsya termow Keltek rag poyntys an compas, howlsedhas, ha howldrevel rag ensampel. Avês dhe’n englyn coth a wrussyn ny compla avàn, bytegyns, in Kernowek an henwyn rag poyntys an compas yw ÿst, north, sôth ha west pùpprÿs.