© 2026 Nicholas Williams
Pùb gwir gwethys / All rights reserved
Clyckya obma ha goslowes / Click here to listen
Text an recordyans / Text of the recording
Egery in dyw several fenester rag gweles an text ha goslowes i’n kettermyn.
Open in two separate windows to see the text and listen at the same time.
Dowr yw sùbstans boll heb tast, heb odour ha heb lyw ogasty usy ow cudha adro dhe dheg ha tryugans an cans a enep an norvÿs. Dowr yw an stoff udnyk a yll bos kefys yn naturek in teyr form dhyffrans, hèn yw dhe styrya avell lydn (dowr), avell solyd (yey) hag avell gass, (êthen dowr,) neb yw dywel. Ny yll ehen vÿth a vêwnans remainya yn few heb dowr. I’n bÿs auncyent dowr o cresys dhe vos onen a’n peswar element; an try erel o tan, air ha dor. Tro ha dyweth an êtegves cansvledhen an kemyst Sowsnek Henry Cavendish a dhysqwedhas fatell o dowr gwrÿs a dhew gass dyvers. An kemyst Frynkek Antoine Lavoisier a styryas dyscudhans Cavendish hag a dhetermyas fatell o dowr kestoff gwrÿs a hydrogen hag a oxygen—hag ev a wrug desmygy an hanow hydrogen i’n gettesten-na i’n vledhen seytek êth deg try. Yma an ger Kernowek dowr kefys in henwyn tyleryow in Kernow, rag ensampel Dowreth < dowr rudh, Durla < dowrla, Pendour < penn dowr ha Parkandower < park an dowr. Yth yw an element dowr ûsys kefrÿs in henwyn avês dhe Gernow dhyrag hanow ryver; rag ensampel: Têwlowgh ev in trog a horn i’n Dowr Tyber (Resurrexio Domini); Nyns eus pons wàr Dhowr Cedron (Resurrexio Domini); An dûk a’n jevyth pòr wir rag y lavur oll an tir a Dhowr Hùmbyr dhe Scotlond (Bêwnans Ke). Yma an element dowr- gwelys inwedh in geryow completh, rag ensampel in dovergi ‘otter’ in Kernowek Coth, dowrgy ‘otter’ herwyth Borlase. Yma dowrgy yn lyteral ow styrya ‘water dog’ hag yth yw hedna ytho an keth avell dobharchú ‘otter’ in Godhalek Wordhen. An ger Sowsnek ‘otter’ y honen yw dhe gelmy gans an ger Sowsnek ‘water.’ Y hyll an ger dowr in Kernowek kefrÿs mênya dowr gwrÿs gans corf mab den, ‘urine’, dell yw apert dhyworth geryow an medhek in Bêwnans Meryasek: Manaf gweles agas dowr hag in eur-na an empour an jevÿth gorthyp i’n câss .Wàr an dyweth yth yw an ger dowr ûsys in sens metaforek dhe referrya dhe dhewosow medhow. Yma William Borlase rag ensampel ow ry dowr tobm Frank avell an Kernowek rag ‘brandy’, in gwiryoneth ‘dowr tobm an Francas.’ In kepar maner yma Borlase ow ry dowr tobm lollas ‘rum’. Yma Borlase, dell hevel, ow cresy fatell usy Lollas ow styrya ‘West Indies.’ Dre lycklod ev a wrug mysùnderstondya dowr tobm lollas; moy lyckly yw lollas dhe vos errour rag mollas ‘mollasses’, hag ytho dowr tobm *mollas yw ‘dewas medhow gwrÿs gans molasses’, hèn yw ‘rùm.’