(91) Oyl


© 2017 Nicholas Williams

Pùb gwir gwethys / All rights reserved

Clyckya obma ha goslowes / Click here to listen


Text an recordyans / Text of the recording

Egery in dyw several fenester rag gweles an text ha goslowes i’n kettermyn.

Open in two separate windows to see the text and listen at the same time.

Yma an ger oyl ‘oil’ kefys i’n textow Kernowek i’n lavar an oyl a vercy. Hòn yw fordh rag côwsel adro dhe Grist avell Savyour mab den. Pàn wrella an auctours Kernowek côwsel a oyl indella, y a bredery a oyl olyf pò ‘olive oil’. I’n Osow Cres nyns o oyl olyf kebmyn rag ûsadow kenyver jorna i’n enesow-ma, saw in powyow erel ny ylly an bobel bewa heptho. In Kernowek an wedhen usy an oyl ow tos dhyworty yw gelwys olyf ‘olive’. Yma an ger-na dysplegyans a’n Latyn oliua ‘gwedhen olyf.’ Yma an ger oyl ow tos der an Frynkek dhyworth Latyn oleum ‘oyl olyf’. An geryow oliua hag oleum yw goos nessa an eyl dh’y gela. In Soth a Ewrop oyl olyf a wre servya rag provia golow in lugern, in ceremonys cryjyk, rag ura jynys, rag kegynieth hag avell oynment rag an grohen. Apert yw dhyworth lies tyller i’n Beybel pana vrâs o valew oyl olyf in bêwnans an bobel. Yma Meneth Olyvet ‘the Mount of Olives’ ryb Jerùsalem campollys moy ès unweyth i’n textow Kernowek. In dedhyow Crist, dell hevel, y fedha gwëdh olyf ow tevy wàr an meneth-na. Jesus i’n nos kyns ev dhe vos traitys êth dhe besy in lowarth orth goles an meneth ha’n lowarth o gelwys Gethsemane. A les yw an hanow-na. Gethsemane yw Aramek pò ‘Aramaic’ usy ow styrya Gwask Oyl. I’n lowarth y fedha oyl gwrës a frût gwëdh an meneth. In North a Ewrop ny ylly an wedhen olyf bos gonedhys. Ytho rag lesky in lugern rag ensampyl pobel an powyow-ma a wre ûsya oyl pùscas ‘fish oil’. In Kernowek oyl pùscas yw gelwys saym. Jowan Boson a lever adro dhe hern in balyer:

Rag hanter mis deworta saym a vydn codha.

I’n gwary Kernowek Origo Mundi tormentour yw whensys dhe ladha an brofuses Maximilla. Ev a lever:

War! gas vy dhe dhehesy

gans morben bomm truesy

dhe’n vil hora wàr an tâl 

nefra na wrello debry 

lemen flêrya ha pedry

kepar ha saym pò lis hayl!

Res yw fatell o fler poos anwhek dhe glôwes dhyworth saym. Hedhyw i’n jëdh ny yw moy fortydnys. Ny a yll perna oyl olyf in shoppa heb caletter vëth. Ha rag ura agan jynys ha rag lesky in agan kerry tan yth eson ny owth ûsya ehen aral a oyl yn tien; hèn yw oyl in mes a’n garrek, petroleum pò menoyl.