(560) Drog Skevens - lovinglivingcornish

Clyckya obma ha goslowes / Click here to listen

Text an recordyans / Text of the recording

Egery in dyw several fenester rag gweles an text ha goslowes i’n kettermyn.

Open in two separate windows to see the text and listen at the same time.

Drog skevens yw clevejyans der egyn pò ‘bacillus’. Yma an cleves spessly owth assaultya an skevens le may ma va ow qwil prylyon bian rownd a wias anyagh. In Sowsnek an prylyon clâv-na yw gylwys ‘tubercles’ ha’n cleves y honen yw aswonys avell ‘tuberculosis’; hanow aral in Sowsnek yw ‘consumption’. An egyn neb yw dhe vlâmya rag an cleves yw Mycobacterium tuberculosis. Godhvedhys yw dhyworth an dedhyow coth fatell vedha an cleves owth assaultya mab den. Hypocratês, an medhek Grêk (adro dhe peswar cans ha try ugans bys adro dhe try hans ha try ugans dhyrag Crist) a ros an hanow phthisis ‘wastyans’ dhe’n cleves. Ev a leverys adro dhe’n dysês fatell o va moyha kebmyn in persons inter êtek bloodh ha pymthek warn ugans bloodh. Ha pelha in mesk arwedhyow an cleves yma Hypocratês ow compla, fevyr, whësa dres nos, pasa goos pò lydn melen, ha coll uthyk a boster. Y feu gnas-er growndys wàr Grêca phthisis, hèn yw phthisikos ‘clav a’n drogskevens’ ha hèn a ros tysyke ‘wastyans’ in Sowsnek Cres. Tysyk yw an ger rag ‘consumption’ rÿs gans Nance in y erlyver a’n vledhen mil naw cans peswardhek warn ugans. Kynth usy egyn an cleves owth assaultya an skevens, y hyll ev clevejy lies part erel a gorf mab den. Pelha y feu dyscudhys fatell ylly pobel cachya an cleves dhyworth y gela ha dhyworth bestas kefrÿs. In Ewrop an câssys a dhrog skevens a dhalathas encressya dhyworth an seytegves cansvledhen avarr bys i’n nawnjegves cansvledhen, pàn dhrehedhas an drog skevens y bryck uhelha. Warbydn an termyn-na an cleves o dhe vlâmya rag an peswora radn a oll mernansow, kepar dell o an cleves dhe voy ha dhe voy kebmyn in mesk bohosogyon an trevow brâs. I’n dedhyow-na yth o drog skevens aswonys avell ‘an mernans gwydn.’ Y feu nyver an câssys lehës bytegyns pàn veu drÿs ajy an pasteryans pò ‘pasteurisation’ a leth. I’n vledhen nawnjek ha whe dew arbenygor Frynkek, Albert Calmette ha Camille Guérin a dhysplêgyas diogelyans warbydn drog skevens in udn wil devnyth a form wadnhës a dysyk buwhas. Ny veu hedna ûsys yn efan bys warlergh Secùnd Gwerryans an Bÿs. I’n vledhen nawnjek peswar deg whe y feu dysplêgys an gorthviotyk Streptomycin, ha hedna a rendras possybyl dyghtyans ha sawment a dhrog skevens. Dre rêson an drog skevens dhe vos mar gebmyn, ny yllyr reckna oll an bobel a verwys yn yonk a’n plag-ma. Onen a vyctyms a’n cleves gwelha aswonys o an prydyth John Keats, neb a verwys pàn nag o va ma’s pymp warn ugans bloodh. Ev a sùffras yn uthyk tro ha dyweth y vêwnans cot, dell yw apert dhyworth y Gân dhe Eos ‘Ode to a Nightingale’. Ena ev a lever fatell via wheg ‘cessya in prÿs hanter-nos heb pain vÿth.’