An Velyn wàr Dhowr Floss - lovinglivingcornish

George Eliot

Melyn Stratford gans John Constable

Chaptra 1

A Wel dhe Velyn Dorlcote

Yma Gerva awoles

Plain efan, mayth usy Dowr Floss, moy ledan solabrës inter y ladnow glas, ow fystena dhe’n mor, ha’y garor, an tid, ow fysky dh’y vetya, ha lettya y bassyans in byrla men. Wàr an tid brâs-ma, an gorholyon du – cargys gans plankys sybwëdh a sawor er, gans seghyer rownd a has oyl, pò gans glyttrans glow tewl – ymowns y degys dhe’n dre St Ogg’s, usy ow tysqwedhes an lies rygol rudh a’y thohow coth ha’n pùnyons ledan wàr an cayow intra’n vre gosek isel hag amal an awan, ha’n re-ma ow colorya an dowr yn pùrpur medhel in dadn wolok an howl anparhus-ma a Whevrel. Omlêsys dhe’n gorwel a bùb tu yma an prasow rych ha’n splattys a dhor tewl, darbarys rag an has a dhascor trevas an del ledan gwer, pò tùchys solabrës gans lyw gwelsen vludh an ÿs yw gonedhys i’n kydnyaf. Yma remnant whath a’n bonias owrek a dheys, cowel gwenyn aga shâp, owth ascendya obma hag ena der an kêwëdh; hag inter an kêwëdh in pùb le yma uhelha prednyer: ha’n gorholyon pell, dell hevel, ow terevel aga gwern, owth istyna aga golyow gellrudh, mesk branchys an enwëdh in nes. Ryb an dre rudh hy thohow yma an is-awan, Dowr Ripple, ow resek freth y fros aberth i’n Floss. Ass yw teg an ryver bian-ma gans y denygow hedro tewl! Yth hevel dhybm bos coweth bew hedre viv ow qwandra an ladn ahës hag ow coslowes orth y lev cosel leyth, kepar ha lev onen yw bodhar, lev a gerensa. Y’m beus cov a’n helyk omdrockyes brâs-na … cov a'n pons a veyn …

Hag awot obma Melyn Dorlcote. Res yw dhybm sevel mynysen pò dew stag wàr an pons ha meras orty, kynth usy an cloudys ow qwil godros, ha’n dohajëdh yw pell avauncys. Kefrës i’n termyn dydhêl a Whevrel ow tos dh’y dhyweth yth yw vu plesont – an sêson glëb yêyn owth addya neb hus martesen dhe’n chy may ma anedhyans a gonfort kempen, mar goth avell an elow ha’n gwëdh kesten yw skew orth gwyns gwyls an north. Yma an fros lebmyn leun-lenwys, uhel y wroweth i’n dor plynsys bian a helyk-ma, ha hanter-budhys yw min gwelsek an bastel losow dhyrag an chy. Hedre viv ow meras wàr an fros leun, an gwels bryght, an polter medhel, gwer glew, bludhyans dhe bùb lînen a’n lies gwedhen-ven ha scoren vrâs usy ow lentry in dadn an branchys noth a bùrpur, yth esof ow cara glebor, hag ow perthy envy worth an heyjy gwydn usy ow trockya aga fedn i’n dowr, down aberveth, obma mesk an helyk – heb predery a semlant stranj aga fygùr i’n seha bÿs a-ughtans.

Yma reverthy an dowr ha noys an velyn ow try bodharder hunrosek, ha cosoleth an wologva encressys dredho dell hevel. Yth yns y kepar ha croglen vrâs a sownd, eus orth dha geas a’n bÿs avês. Ha lebmyn yma taran an kert tyldys ha cowrek, ow tos tre gans seghyer ÿs. Yma an kertyor onest-na ow predery a’y gydnyow, usy ow mos sëgh yn trist i’n forn drefen an eur holergh; saw ny dheber ev ganowas erna vo y vergh boosys, – an bestas gostyth crev, clor aga lagas, usy (dell allaf desmygy) ow meras orto in repref scav in mes a’ga frodn dhall, awos ev dhe crackya y whyp warnodhans i’n vaner uthyk-na, kepar ha pàn ve otham a’n hynt! Gwel fatell istynons aga scodhow in keheja, an leder tro ha’n pons in bàn, gans bewder dhe voy rag y dhe vos mar ogas dhe dre. Mir orth aga threys blewak brâs, usy ow settya dalhen, dell hevel, i’n dor fast; orth crefter an conaow stubmys, meur aga ferthyans, in dadn an vongar vehus; orth keherow nerthek an clunyow lavurys! My a garsa teg aga clôwes ow knyhias pàn gaffons aga ÿs debry, sosten dendylys mar gales, ha’ga gweles y, pàn vo an conaow delyfrys leun a whës in mes a’n hernes, pòr whensys dhe sedhy aga dewfrik in dowr lîsak an poll. Ottensy wàr an pons, hag ot uskyssa wàr nans pàn usy gwarak an kert tyldys ow mos mes a wel adrëv an gwëdh.

Lebmyn my a yll trailya ow lagasow dhe’n velyn arta ha meras an ros dhybowes ow tylla y styfyow adamant a dhowr. Ow meras orty yma an vowes-na kefrës: yma hy a’y sav i’n keth tyller wàr amal an dowr dhia bàn wrug vy hedhy wàr an pons. Hag yma an ky gwydn coynt-na, gorm y scovarn, ow lebmel hag owth hardha in croffolas heb effeth orth an ros; pàr hap ev yw envies rag cowethes y sport, gwyskys in bonet befer, dhe vos mar dhyvuf heb gway. Prës yw, dhe’m breus, mayth ella cowethes vian an sport dhe dre; hag yma tan pòr spladn rag hy themptya; yma an golow rudh ow shînya in mes, ha loos an ebron ow tewlhe. Prës yw inwedh may whryllyf vy cessya heb posa ow dywvregh wàr veyn yêyn an pons-ma …

Â, clamderys yw ow brehow iredy. Y whrug vy gwasca an dhewelyn wàr vrehow an chair ha hunrosa y bosaf a’m sav wàr an pons dhyrag Melyn Dorlcote, dell o hodna udn dohajëdh a Whevrel nans yw lies bledhen. Kyns ès my dhe nappya, parys en vy dhe dherivas dhis an pëth a gôwsy Mêster ha Mêstres Tulliver pàn esens esedhys ryb an tan spladn i’n parleth aglêdh i’n very dohajëdh-na a wren vy hunrosa anodho.

GERVA – GLOSSARY

Definitions have generally been confined to those relevant for the story. To keep the glossary to a manageable length the listing excludes the most common words. These are best looked up in Gerlyver Kescows (Ian Jackson).

On-line at https://www.skeulantavas.com/vocabulary/gerlyver-kescows-2nd-edition

If you need grammar, by far the most helpful book is Desky Kernowek (Nicholas Williams, Evertype 2012).

The system of notation in the following list is the same as in Gerlyver Kescows 2nd edition. In particular, the symbol ‖ indicates a word with two stresses of more or less equal force, and an underlining shows a single stress when it does not fall on the penultimate syllable of the word.

a wel dhe prep outside

anedhyans m dwelling

anparhus adj transient

awan m awenow river

befer m befers beaver

behus adj heavy

blewak adj shaggy

bludhyans m softening

bodharder m deafness

bodny m bonias cluster

bonet m bonettys bonnet

bryght adj vivid

colorya v tinge

cosek adj wooded

cowethes f cowethesow companion (female)

crackya v crack

das f deys rick

dor plynsys m plantation

dybowes adj unresting

dydhêl adj leafless

dyvuf adj rapt

elow col elowen elms

enwëdh ‖ col enwedhen ‖ ashes

er adj fresh

frodn dhall f frodnow dall blinkers

ganowas m mouthful

gellrudh ‖ adj red-brown

glyttrans m glitter

gwëdh kesten col gwedhen chestnuts

gwelsek adj grassy

gwelsen f gwelsednow blade

hedro adj changing

helyk col helygen willows

hunrosek adj dreamy

hynt m hyntys hint

is-awan ‖ m is-awenow tributary

keas v shut

keheja m full stretch

kert tyldys m kertys covered waggon

kertyor m kertyoryon waggoner

kêwëdh ‖ col hedgerow(s)

knyhias v neigh

leyth adj tender

men adj impetuous

mongar f monger horse collar

nerthek adj mighty

noys m booming

omdrockya v dip

parleth m parledhow parlour

passyans m passage

pastel losow f pastellow croft

plank m plankys plank

pùnyon m pùnyons gable

repref m reproach

reverthy m rush

skew f skewyow shelter

sybwëdh ‖ col sybwedhen ‖ firs

tednyk f tenygow wavelet

tid m tide

whyp m whypys whip