Dhe'n Golowjy - lovinglivingcornish

Virginia Woolf

Skeusen 'Dyvroeth' gans Dave Taskis

Lecyans Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported

Porth Ia ha Golowjy Godrevy in y ogas a veu udn awen dhe'n whedhel-ma

AN FENESTER

Chaptra 1

Yma Gerva awoles

“Eâ, certus, mara pëdh avorow ebron dhâ,” yn medh Mêstres Ramsay. “Saw te a res sevel fest avarr in bàn,” hy a geworras.

Dh’y mab y whrug an ger-ma dry joy dres ehen, kepar ha pàn wharva an vysyt heb dowt, ha’n marthus mayth o ganso màl anodho lower bledhen, dell bredery – warlergh udn tewlder nos hag udn jëdh a scath, ot y fëdh gwelys. Abàn o va longus, hag ev whe bloodh kyn fe, dhe’n genedhel vrâs na yll gwetha an eyl emôcyon dyblans dort y gela, mès a vydn gasa pùb gwaityans, ha’ga lies joy ha duwhan, dhe skeusya myns a vo present dhe dhorn; abàn eus gallos dhe ros an sensacyon orth kenyver tro, rag pobel a’n par-ma kefrës i’n yonca maboleth, gwrysa ha berya an prÿjweyth may taffa hy duder py golow, James Ramsay, a’y eseth wàr an leur, ow trehy pyctours in mes a’n catalog lymnys Army and Navy Stores, a vossawyas dhe’n pyctour a yêyner chy, awos ger y vabm, lowena an cûr loos. Dhe'n dra y feu pyllen a joy. An grava ros, an jyn glesyn, son an edhel, delyow gwydnys kyns glaw, bryny tre ow crawkya, knoukys scubellow, pows ow rùstla – pùbonen a’n re-ma o mar lywys, mar dhyberthys in y dhesmygyans, ma’n jeva solabrës dhodho y honen cod pryva, tavas kevrînek, kynth esa asperyta anheblek fast in y semlant, drefen y dâl uhel ha’y lagasow blou fers, perfeth i’ga glander heb faintys, ha’n tâl tabm plegys a wel dhe’n stât denyl gwadn, mayth hevelly dhe’n vabm, pàn y’n aspia ow lewya y weljow adro dhe’n yêyner gans rach, y bos ev jùj ha paly rudh in y gerhyn pò kevarwedhor a negys sad hag a bris brâs in neb terstuth a’n gwlasegeth.

“Mès,” yn medh y das, ha sevel dhyrag fenester an parleth, “ny vëdh ebron dhâ.”

A pe bool parys dhe dhalhen, pò gwelen tan, pò kenyver arv abyl dhe felja goly in brèst an tas ha’y ladha, knack obma, James a vynsa hy sêsya. Y fedha Mêster Ramsay ow sordya amuvyans outrayus a’n par-ma in colon y flehes der y sempel presens; sevys dell o va lebmyn, mar danow avell collel, mar gul avell laun collel, ow qwenwherthyn yn sarcastyk, kefrës gans plesour pàn wrug dyhuda y vab ha gesya y wreg, o degmilweyth gwell pùb fordh agesso ev (dell bredery James), hag inwedh gans neb gooth kevrînek rag kewerder y vreus y honen. Pùptra oll a levery ev o gwir. Pùb termyn yth o gwir. Ny ylly ev gwil fâlsury; bythqweth ny vellyas gans feth; bythqweth ny jaunjyas ger anwhek rag servya plesour pò confort neb mab den, na nes yn especyal y flehes ev, drefen y codha dhe’n re-ma, o denethys in mes a’y lonow, godhvos dhia floholeth iredy bos an bêwnans cales; bos fêthyow anheblek; bos an trumach dhe’n wlas meur hy hanow may fo gàn glew’ha govenek dyfudhys, may fo gàn lestry idhyl budhys in tewolgow (obma y fedha keyn Mêster Ramsay ow serthy ha’y lagasow blou bian culhës tro ha’n gorwel), onen may ma otham, kyns oll, a goraj, a wirder, hag a’n gallos godhevel.

“Saw martesen y fëdh dâ – dâ vëdh dhe’m breus vy,” yn medh Mêstres Ramsay, ha nebes trailya an loder gellyk rudh esa hy ow qwia wàr najedhow, bohes hy ferthyans. Y worfedna mar kylly hy haneth, mara mydnens y mos dhe’n Golowjy wosa pùptra, an loder a vedha ro dhe wethyas an Golowjy rag y veppyk, o godros clun tysyk warnodho; kefrës bern a jornals coth , ha backa – pynag oll taclow, seul a alla hy cùntell lows, myns na ve otham brâs anedha, hag a ve dhe gafos dygempen i’n rom, rag ry dhe’n wesyon druan-na, o mortal sqwîthys sur dre fowt gwag a whel dhe wil ma’s polyshya an lugarn ha desedha an vûben ha racana gà splat scant a lowarth, neppëth rag dry solas dhodhans. Dar, fatla vies jy plêsys dhe vos kës udn mis leun, pàr hap pelha in hager-awel, wàr garrek a vrâster glesyn tenys? hy a wovydny; ha hepcor lytherow na paperyow nowodhow, na gweles den vëth; mar pes demedhys, heb gweles dha wreg, heb godhvos fatl’o dha flehes – mar pêns y clâv, mar pêns y codhys ha terrys aga garrow py brehow; aspia an keth todnow trist ow terry, seythen ha seythen, dhana tebel-deweth ow tos, ha’n fenestry trockys in styfyans dowr, hag ÿdhyn sqwattys wàr an lugarn, hag oll an plâss ow lesca, ma na yller mos in mes rag own a vos scubys bys i’n mor? Fatla via hedna dha blêsya? hy a wovydnas, ow côwsel dh’y hettep myrgh yn arbednyk. Ytho, hy a geworras, ha dyffrans hy maner, res yw kerhes tregeredhow dhodhans pynag a alles.

“A’n west poran,” yn medh an dydhuwyth Tansley, ow sensy besias ascornek y dhorn alês, may tremena an gwyns dredho, rag hebma dhe gevradna in kerdh gordhuwher Mêster Ramsay, obma ha dy, obma ha dy wàr an terras. Hèn yw dhe styrya, yth esa an gwyns owth herdhya dhia’n very lacka qwartron rag londya dhe’n Golowjy. Eâ, pòr ûsys o ev dhe leverel ger anwhek, dell resa Mêstres Ramsay amyttya; casadow o va pàn worra holan i’n brew, ha gwil govenek James may fe tùllys dhe voy; mès hy ny vynsa ry cubmyas i’n kettermyn dhe vâkya ges a’n gour. “An dydhuwyth,” y crier hebma; “an dydhuwyth bian.” Rose a’n mockya; Prue a’n mockya; Andrew, Jasper, Roger a’n mockya; kefrës Brogh coth, heb dans vëth in y bedn, a’n vrathas, awos (dell leverys Nancy) hebma dhe vos an cans-degves den yonk a wrug aga châcya bys i’n Enesow Heleth yn hir, kynth o kebmys meur gwell gensy bos hy honen oll.

“Flows,” yn medh Mêstres Ramsay, brâs hy asperyta. Gans excepcyon a’n tuedhyans dhe gows gorlywys a gefens dyworty, hag a’n goblegyn (o gwir) hy dhe elwel ôstysy re aga nùmber, may resa radn pesy gwestva i’n dre, ny berthy hy seul a ve dyscortes dhe’n bobel-ma, dhe dus yonk yn arbednyk, o mar vohosak avell logas an eglos, “abyl dres kynda,” yn medh hy gour, y dhywysyon vrâs, ha devedhys rag degolyow. In gwrioneth, hy a sensy oll an reydh aral in hy gwith; dre skyla na ylly styrya, rag aga chevalry ha colonecter, rag an feth y dhe negycya lies kevambos intra gwlasow, y dhe rêwlya Eynda, y dhe rowtya arhansorieth; rag neb cowntnans wàr an dyweth tro ha hyhy na alsa kenyver benyn oll ma’s y verkya ha’y vrusy yn plesont, neppëth o hegol, flohus, rych y revrons, a ylly benyn goth kemeres orth den yonk heb kelly dynyta, ha gohy – bydnar abarth Duw re vo onen a’y myrhas hy! – pàn na glôwa mowes y valew, ha pùptra o comprehendys ena, bys in mer hy eskern.

Omdrailys veu hy gans asperyta warbydn Nancy. Ny wrug ev aga châcya, y leverys hy. Y’n gelwys dhe ôstya.

Res o dhedha cafos fordh in mes a’n hôll. Martesen yth esa neb sempla fordh, neb fordh le lavurys, hy a’n hanajas. Pàn wrella hy meras i’n gweder ha gweles bos hy blew loos, bos hy bogh cow, hanter-cans hy bloodh, y fedha hy ow predery fatell alsa, pàr hap, soweny dhe well a pe dyffrans hy gwrÿth – hy gour; mona; y lyfryow ev. Saw gensy ny vedha edrek venytha a’n pëth a wrug hy ervira, ny vydna hy scusy caleterow, stlevy myns o devar. Grym o hy semlant i’n tor’-ma, hag only in taw, ow meras dhyworth aga flâtyow in bàn, wosa hy dhe gôwsel mar asper in câss Charles Tansley, y hylly hy myrhas – Prue, Nancy, Rose – sportya gans tybyansow dyscryjyk a wrussons y omvrîhy a neb bêwnans dyhaval orth hy bêwnans-ma; in Paris martesen; gwylsa bêwnans; heb cherya pùb dëdh neb udn den; rag yth esa in preder pùb huny dowtyans omlavar a worshyp ha chevalry, Bank an Sowson hag Empîr Eynda, a lâss ha besias lies aga bysow, hebma kyn y’s teva, oll dh’aga breus, radn a’n essens a decter, a wre comondya an gouroleth i’ga holon vorenus, ha’ga honstrîna, esedhys dhe’n bord in dadn vir an vabm, dhe onora hy asperyta stranj, hy hortesy re hel, kepar ha pàn ve myternes ow terevel troos plos an beggyer in mes a’n lis ha’y wolhy, ha hy orth aga hesky fest mar asper adro dhe’n dydhuwyth mylegys a’s châcyas – pò, rag ewnleverel, o gelwys dhe ôstya gansans – in Enys Skianagh.

“Ny yller londya dhe’n Golowjy avorow,” yn medh Charles Tansley, ow tackya dêwla a’y sav orth an fenester gans hy gour. Certan, ev a leverys lowr iredy. A mednens hy gasa, ha James gensy, unweyth in cres ha pêsya kestalkyans. Yth esa hy ow meras warnodho. Ass o va gwas myserabyl, an flehes a levery, bothan ha cow. Ny wodhya gwary crycket; y tarya, drailya treys. Ev o bylen sarcastyk, y levery Andrew. Anjy a wodhya an pëth o gwelha ganso – kerdhes heb hedhy, obma ha dy, obma ha dy, gans Mêster Ramsay, ha whedhla pyw a wainyas an eyl pêwas, pyw a wainyas y gela, pyw o “den adhevîs” orth gwersyow Latyn, pyw o “skentyl sompêr, camdybys yn tien bytegyns”, pyw o heb dowt “an den moyha abyl in Balliol”, neb a encledhyas y wolow rag tro in Brystow py Bedford, mès sur a vedha cler y hanow moy adhewedhes pàn deffa y Prolegomena ev, ha Mêster Tansley ow ton an kensa prov-folednow mar carsa Mêster Ramsay aga gweles, in neb scoren a galcorieth pò fylosofy – pàn deffa dhe wolok an bÿs. Indelha y a dalkya.

Traweythyow ny ylly hy ma’s wherthyn kefrës. Hy a wrug compla, neb dëdh agensow, “todnow mar uhel avell meneth.” Eâ, y leverys Charles Tansley, an gewar o tùch garow. “A nynj os glebys in knes?” yn medh hy. “Glÿb warnedha, adar dredha,” yn medh Mêster Tansley, ow pynchya y vrehel, ow tava y lodrow.

Saw hedna nyns o aga chêson croffolas, y levery an flehes. Nyns o y fâss; nyns o y vanerow. An chêson o ev y honen – y boynt a wolok. Pàn gôwsens a neppëth o dhe les, pobel, mûsyk, istory, pynag oll tra, kyn na vêns ow leverel ma’s yth o gordhuwher brav, ytho prag na esethens i’n air fre, nena aga croffal warbydn Charles Tansley o fatell wre hebma gorthtrailya oll an pëth rag may fe dastewynyans anodho ev ha dysprêsyans anodhans y, may teffa hag ancombra der y fordh drenk a stryppya an kig ha goos dhywar bùptra, ev heb bos contentys. Hag ev o ûsys dhe vysytya oryels an pyctours, y leverens, ha dhe wovyn, esa y golm codna ow plêsya? Duw a nev, Rose a leverys, nag esa.

Departys kepar ha kyrwas mes a wel, dyson a’n bord pàn o an kydnyow deu, eth mab ha myrgh Mêster ha Mêstres Ramsay a dremenas dh’aga chambours, aga hadarnleow in chy ma nag esa pryvetter vëth rag debâtya neb tra, pùb tra; colm codna Tansley; rethya an Towl Reform; ÿdhyn mor ha tycky-Duwas; pobel; ha’n howl ow tenewy aberth i’n tâlyow to-ma, dyberthys dre blynken an eyl dhyworth y gela, mayth o kenyver stap adroos dhe glôwes efan ha’n vowes Swytsek owth ola brâs rag hy thas a’n jeva newores canker in tnow a’n Grisons, hag ow colowy eskelly grehyn, cloutys omwolhy, hottys cala, pottow ink, pottow paint, whylas, ha cregyn pedn ÿdhyn bian, hag ow tedna sawor a holan ha carygy tryg in mes a’n gùbman hirskethek crygh o pydnys dhe’n fos, esa i’n towellow kefrës, tewesek rag treth omvadhyans.

Strif, opynyons in dyberthva, in dyffrans, ragvreusow neujednys in very fîber an vosva, ogh y dhe dhallath mar abrës, hèn o gans Mêstres Ramsay cas. Hy flehes, yth êns mar jùjmentus. Y fedhens y ow côwsel kebmys flows. Hy êth dhia’n rom kydnyow, ow sensy James er y dhorn, rag y vodh nyns o mos gans an re erel. Yth o kebmys flows, dell hevelly dhedhy – desmygy dyffransow, pàn o pobel, Duw a’n gor, dyffrans lowr iredy, heb hedna. An dyffransow gwir, hy a brederys, a’y sav ryb fenester an parleth, yw lowr, lowr defry. Yth esa hy i’n eur-na ow regardya an rych ha’n bohosak, an uhel ha’n isel; an vrâsyon dre enesygva ow recêva dhyworty, hanter-pyth, nebes revrons, rag a nyns esa in hy gwythy goos an teylu Italyan-na, pòr nôbyl, kefrës tabm mythek, a dhysparplyas y vyrhas dre barledhow an Sowson i’n nawnjegves cansvledhen, may talkyens ton mar hudol, may trewhelens yn maga whyls, hag oll hy honversacyon, hy omdhegyans, hy cher devedhys dywortans, adar dort an Sowson syger, na’n Scotas yêyn; saw moy dhe dhown yth esa hy owth ombredery a’n problem aral, a’n rych ha’n bohosak, ha’n taclow a wely, pùb seythen, pùb jorna, obma pò in Loundres, gans hy lagasow hy honen pàn vysytya hy an wedhes-ma, pò an wre’ty esowek-na, ha sagh wàr hy bregh, ha nôtlyver ha pluven blobm, may fedha ow screfa gensy in lower coloven, ha’n re-ma lînednys ragthans gans rach, gobrow ha spênansow, arfeth ha dylavureth, hag yth esa hy govenek may halla indelma cessya bos benyn bryva a jeryta o part brib dh’y sorr hy, ha part sewajyans a'y whans dhe wodhvos, ha bos in le a hedna, pëth a ve estêmys yn frâs in hy brës nag o deskys, udn whythrores, owth expowndya an problem cowethasek.

Obma qwestyons ùnpossybyl dhe assoylya, yth hevelly dhe hy, a’y sav i’n plâss-na, ow lêdya James er y dhorn. Ev a’s sewyas ajy dhe’n parleth, an den yonk-na o gesyes gansans; ev a sevys ryb an tâbel, ow fysla gans neppëth, yn cledhek, ow convedhes y vos gesys adenewen, dell wodhya hy heb meras in y gerhyn. Gyllys o pùb huny – an flehes; Minta Doyle ha Paul Rayley; Augustus Carmichael; hy gour – gyllys o pùb huny. Ytho hy a drailyas gans hanas ha leverel, “A’gas anisa dos gena vy, Mêster Tansley?”

Dhedhy yth esa negys dyfreth dhe wil i’n dre; res inwedh screfa lyther pò dew; hy a vedha parys wosa deg mynysen martesen; hy a vydna gwysca hy hot. Hag awotta hy arta, gans hy hanstel ha’y howlskeus, warlergh deg mynysen, ow tylla sens a baryster, a vos hernessys rag tro adro, hag otham dhedhy a’y goderry rag pols, pàn ethons ryb glesyn an tenys, rag govyn orth Mêster Carmichael, esa owth omdesy ha’y dhewlagas melen cath hanter-egerys, mayth hevellens y, kepar ha lagasow cath, dastewynya gway an scorednow pò passyans an cloudys, heb dyskevra hynt vëth a brederow pò emôcyon aberveth, mara fylly dhodho neb tra.

Rag yth esens y ow mos in viaj meur, hy a leverys, ha wherthyn. Yth esens ow mos bys i’n dre. “Stampys, paper screfa, backa?” hy a wovydnas, ha sevel ryptho ev. Saw nâ, ny fylly dhodho tra vëth. Y dhêwla o kelmys wàr y dorr a dhalgh brâs, ha’y dhewlagas ow plynchya, kepar ha pàn ve dâ ganso gortheby dhe’n flattrans-ma yn cuv (hy o dynyak mès myjyn anês) saw ny ylly màn, awos bos sedhys in hunuster gwerloos esa orth aga homprehendya, onen hag oll, heb otham ger, in diegy cowrek ha caradow a hegareth; oll an chy; oll an bÿs; oll an bobel ino, rag ev in dadn gel a worras in y wedren orth an kydnyow nebes dagrednow a neppÿth, o skyla, dell soposyas an flehes, rag an lînen a velen canary in y vinvlew ha’y varv, o lethwydn in ken le. Ny fylly dhodho tra vëth, bian y lev.

Y coothvia dhodho bos filosofer famos, Mêster Ramsay a leverys, pàn esens ow mos an fordh ahës dhe’n bendra pyskessa, saw ev a dhemedhas yn anfusyk. Ow sensy hy howlskeus du yn pòr serth, hag ow qwaya gans golok andescrefadow a waityans, kepar ha pàn ve hy parys dhe vetya nebonen adro dhe’n cornet, y terivys hy an whedhel; moren byrla ha bay in Rësohen; demedhyans avarr; bohosogneth; mos dhe Eynda; trailya nebes prydydhieth “yn pòr deg, dell gresaf,” bolùnjeth dhe dhesky Persek pò Hyndûstânek dhe’n vebyon, mès hedna, dar pana brow?” – ena growedha, dell y’n gwelsons, wàr an lawns.

Ev o pës dâ; sconyes dell veuva, yth o hebasca dhodho Mêstres Ramsay dhe dherivas an istory-ma. Charles Tansley a dhasserhas. Hyntya inwedh dell wrug hy, skentoleth udn den dhe vos vrâs, in y dhyfyk kyn fe, ha gwasonieth pùb gwre’ty – saw ny vlâmya hy an voren, ha’n maryach o lowen lowr, kebmys a wodhya hy – dhe lavuryans aga gour, yth esa hy orth y rendra moy honen-blêsys ès dell o va bys i’n prÿjweyth-na, ha dâ via ganso, a mynsens y kemeres càb, rag ensampyl, tylly pris an viaj. Ha’n sagh bian-na, a ny ylly ev degy rygthy? Nâ, nâ, y leverys hy, hebma y’n degy hy honen pùb termyn. Dell wre hy defry. Eâ, ev y’n percêvya inhy. Y percêvya lies pëth, ha spessly neppëth esa orth y frobma hag orth y drobla dre rêson na ylly declarya. Dâ via ganso mar calsa y weles ev, gon ha cùgol adro dhodho, ow kerdhes in processyon. Gwainya kesvredereth, cader professour – ev a omsensy bos abyl dhe genyver dra ha consydra y vos – saw pandr’esa hy ow meras orto? Oberwas, hag ev ow glusa scrydel. Y feu an folen hûjes ow mos yn plat, ha pùb pock a’n scubylen ow tyskevra garrow fresk, kelhow gwary, mergh, colours lenter a rudh hag a las, leven teg, ernag o hanter a’n fos cudhys gans argebmyn cyrk; cans marhak, ugans reun performya, lionas, tîgras …. Ow posa wàr rag, drefen hy dhe vos cot y golok, hy a redyas dhodhans an show dell “wra vysytya an dre-ma.” Whel uthyk peryllys dhe dhen udnvregh, hy a sowthanas, hag ev a'y sav indelma wàr skeul awartha – y vregh gledh a veu trehys in jyn mejy dyw vledhen alebma.

“Omwelyn ny oll dhy!” hy a grias, ow tremena in rag, oll an vergh ha’n varhogyon-ma kepar ha pàn wrellens hy lenwel a rejoycyans flohus mayth ancovas hy fyteth.

“Omwelyn ny dhy,” yn medh, ow tasleverel hy geryow; o clyckyes, bytegyns, der y vin gans neb meth a worras plynch inhy. “Omwelyn dhe’n Cyrk!” Nâ. Ny ylly ev y leverel ewn. Ny ylly ewngonvedhes. Mès prag na? hy a wovydnas dhedhy hy honen. Pëth o cabm ganso dhana? Ev o dâ gensy, i’n prës-ma. A nyns êth y vêny dhe’n cyrk pàn êns y flehes? Bythqweth, ev a leverys, kepar ha pàn wrussa hy an very qwestyon a garsa ev gortheby; leverel an pëth dell yêwny ev dres lies dëdh, na wrug y vêny mos dhe’n cyrcow. Mêny brâs o hedna, naw broder ha whor, ha’y das o den a'n wonesyjy. “Ow thas yw feryl, Mêstres Ramsay. Yma dhodho shoppa.” Heb y das ev a wre pê pùptra ragtho y honen dhia bàn veu tredhek bloodh. Yn fenowgh ev a wre hepcor côta brâs i’n gwâv. Ny ylly bythqweth “aqwytya ôstyans” (indelha y eryow dywethyn cras) i’n benscol. Res o dhodho ûsya taclow dywweyth hirha ès dell vydna re erel; ev a vegy an backa iselha y bris; backa munys lows; an keth backa dell vegy an cothwesyon wàr an cayow. Ev a lavurya dywysyk in y whel – seyth our an jëdh; y desten i’n tor’-ma o delanwes certan tra wàr certan den – yth esens y ow talkya pelha ha ny gachyas Mêstres Ramsay an mênyng, only an geryow, obma hag ena … dyssertacyon … kesvredereth … redyoreth … arethyoreth. Ùnderstondya an hager-gows akademyk-ma ny ylly hy, hedre glattra hebma mar scav, saw hy a wodhya lebmyn, dell leverys in hy freder, prag y teuth vysyt dhe’n cyrk ha’y weskel dhe’n dor, an den truan bian-ma, ha prag y tardhas ev, adhesempys, gans oll an whedhel adro dh’y das ha’y vabm ha’y vreder ha’y wheryth, ha hy a vydna gwetyas na wrellons ges anodho na felha; a vydna styrya hedna dhe Prue. An pëth a via dâ ganso, dell soposya, y fia gallos compla fatell êth ev dhe neb gwary Ibsen gans an mêny Ramsay. Ev o uthyk honenwiryon – eâ, chorl dywodhaf. Drefen devedhys kynth êns y lebmyn dhe’n dre ha’y strêt arâg, mayth esa kertys ow lavurya rypthans wàr an cauns, whath y pêsya ev talkya, adro dhe restryansow in trest, ha bos descador, ha gonesyjy, ha gweres dhe’n rencas agan honen, hag arethyow penscol, erna wrug hy convedhes ev dhe dhascafos y omfydhyans yn tien, dhe vos sawyes a’n cyrk, ha parys (hag arta ev o dâ gensy yn tobm) dhe leverel hebma yn scon – mès obma, mayth esa an treven ow tyfygya a bùb tu, y a dheuth worteweth dhe’n cay, hag ot oll an morbleg omlêsys dhyragthans, may feu dhe Vêstres Ramsay awen cria in mes, “Ogh, pan tecter!” Rag yth esa hy a wel dhe’n plâtas brâs a dhowr glas; ha’n Golowjy gwydnyk, pell, lobm, in y gres; hag adhyhow, bys i’n gorwel, bys in dyslywans, ow codha in lies plegen isel, an tewednow gwer gans an gwels gwyls ow frôsa drestans, ha’n re-ma ow resek venytha dhe ves, dell hevelly, bys in neb pow loor, gwag a dus.

Awot an vu, hy a leverys, ow sevel stag, ha’y lagasow loos dhe voy, a gara hy gour.

Hy a wrug pols hedhy. Saw lebmyn, hy a leverys, artystyon o devedhys obma. In gwir, bohes pâcys dywortans, yth esa onen a’y sav, ha hot Panama wàr y bedn, botas melen wàr y dreys, yn sad, yn fedhel, yn town, aspies kynth o va gans deg meppyk, oll contentys y dremyn, ow meras, ha wosa meras ow qweytha; ow trockya bleyn y byncel in neb pil gwer pò pil pynk. Abàn deuth Mêster Paunceforte dhy, nans o teyr bledhen, oll an pyctours o kepar, hy a leverys, gwer ha loos, gans scathow golya a lyw lymon, ha benenes pynk wàr an treth.

Saw cothmans hy dama wydn, hy a leverys, ha tremena ha tôwlel golok got, y fedhens ow qwil oll aga ehen; kensa kemysky gà holours aga honen; nessa melyas an re-ma; tressa gorra cloutys glëb warnedha ha gwetha rag seha.

Ytho Mêster Tansley a soposyas bos hy forpos may halla ev gweles pyctour an den-na dhe vos tanow y greft, a leveryr indelha? Nag o an colours solyd? A leveryr indelha? In dadn awedhyans an emôcyon coynt dres kynda a wre tevy der oll agan kerdh, a dhalathas i’n lowarth pàn garsa ev don hy sagh, a wrug encressya i’n dre pàn garsa derivas pùptra o perhynus dhodho, yth esa ev lent ow convedhes fatell veuva y honen, kefrës myns bythqweth a wodhya ev, gyllys nebes cabm. Yth o uthyk astranj.

Otta va, sevys in parleth an chy cul bian may whrug y gerhes, orth hy gortos, ha hy ascendyes tecken an stairys in bàn rag vysytya certan benyn. Ev a glôwa hy stap uskys a-ughto; a glôwa hy lev, jolyf wostallath, ena isel; a vera orth an straylyow, an boxys tê, an skeusow gweder dhe’n lugern; orth hy gortos heb meur perthyans, màl freth o ganso kerdhes arta dhe dre, ha fast y dhetermyans don hy sagh; a’s clôwas ow tos in mes; ow tegea daras; ow leverel bos res dhodhans gwetha an fenestry egerys ha’n darajow degës, dones dhedhy chy ha pesy pynag a fylla (res o hy dhe gowsa worth flogh), pàn, desempys, y feu hy devedhys i’n rom, y savas tecken yn tawesek (kepar ha pàn na ve hy fara avàn ma’s fâcyans, ha hy tecken ow lowsel lebmyn), y savas tecken heb gway vëth dhyrag pyctour a’n Vyternes Victoria, o gwyskys gans ryban glas an Garget; hag ev a gonvedhas oll wàr nùk, hèm o va: hèm o va: – bythqweth ny welas tecka person agessy hy.

Ha ster in hy lagasow ha veylys in hy blew, ha melyon gwyls ha bara an vanow – pana flows a bredery? Hy o hanter-cans bloodh dhe’n lyha; yth esa dhedhy eth flogh. Trailya hy stapys dre welyow a flourys ha kemeres dh’y dywvron egydnow o trogh hag ên o codhys; ha’n ster in hy lagasow ha’n gwyns in hy blew – Ev a dhug hy sagh.

“Farwèl genes, Elsie,” yn medh hy, hag anjy a gerdhas an strêt in bàn: hy ow sensy an howlskeus yn serth hag ow kerdhes kepar ha pàn ve hy parys dhe vetya nebonen adro dhe’n cornet, ha rag an kensa tro abàn y’n ros Duw Charles Tansley a omglôwa gooth dres kynda; den esa ow palas in cledh a wrug hedhy heb palas ha meras warnedhy; a wrug gasa y vregh dhe godha ha meras warnedhy; Charles Tansley a omglôwa gooth dres kynda; a glôwa an gwyns ha’n melyon ha bara an vanow, dre rêson ev dhe gerdhes gans benyn deg rag an kensa tro abàn y’n ros Duw. Ev a dhug hy sagh.

This translation is just one in the Cornish series First Chapters of the Classics. Click or tap here for a catalogue of the whole series, with quick links to each item.

GERVA – GLOSSARY

Definitions have generally been confined to those relevant for the story. To keep the glossary to a manageable length the listing excludes the most common words. These are best looked up in Gerlyver Kescows (Ian Jackson).

On-line at https://www.skeulantavas.com/vocabulary/gerlyver-kescows-2nd-edition

If you need grammar, by far the most helpful book is Desky Kernowek (Nicholas Williams, Evertype 2012).

The system of notation in the following list is the same as in Gerlyver Kescows 2nd edition. In particular, the symbol ‖ indicates a word with two stresses of more or less equal force, and an underlining shows a single stress when it does not fall on the penultimate syllable of the word.

a wel dhe prep in sight / front of

abrës adv early

amuvyans m emotion

an cûr loos phr heaven

an wonesyjy pl the working class

andescrefadow adj indescribable

anheblek adj uncompromising

aqwytya ôstyans phr return hospitality

arethyoreth m arethyoredhow lectureship

arhansorieth f finance

ascornek adj bony

backa munys lows m shag

Bank an Sowson The Bank of England

bara an vanow phr cyclamen

beggyer m beggyers beggar

bern m bernyow pile

berya v transfix

bodh m willingness

bosva f being

bothan m bothadnow hump

bran dre f bryny tre rook

brib m brîbys sop

brusy v judge

bûben f bûbednow wick

byrla ha bay phr love affair

càb m cabbys cab

cadarnla m cadarnleow fastness

camdybys adj unsound

canary m canarys canary

carow m kyrwas stag

catalog m catalogow catalogue

certus interj of course

cheryta m charity

chevalry m chivalry

chorl m chorlys boor

clun tysyk f tuberculosis hip

coraj m courage

cothwas ‖ m cothwesyon ‖ old man

cowsa = côwsel

cras adj parched

crawkya v caw

dagren f dagrednow drop

dasserhy v revive

dastewynyans m reflection

debâtya v debate

deu adj over

diegy m lethargy

dowtyans m questioning

duder m gloom

dydhuwyth m dydhuwydhyon atheist

dyfreth adj dull

dygempen adj untidy

dyhuda v disillusion

dylavureth m unemployment

dyscryjyk adj infidel

dyslywans m fading

dyson adv directly

dysparplya v scatter

dysprêsyans m disparagement

dyssertacyon m dyssertacyons dissertation

dywys m dywysyon admirer

edhel col edhelen poplars

egyn m egydnow bud

Enys Skianagh place-name The Isle of Skye

esowek adj struggling (economically)

ewngonvedhes ‖ v feel (something) right

ewnleverel ‖ v speak accurately

expowndya v elucidate

fâcyans m pretence

fâlsury m untruth

famos adj famous

feryl m ferylyow chemist

fîber m fîbrow fibre

flattrans m blandishments

floholeth m childhood

flohus adj childlike

fylosofer m filosofers philosopher

fylosofy m philosophy

garget m gargettys garter

gellyk adj brownish

genesygva f birth

glander m purity

goblegyn m goblegydnow implication

gonesyjy pl working men

gorthtrailya v reverse

gouroleth m manliness

grym adj formidable

gwasonieth f subjection

gwedhes f gwedhesow widow

gwerloos ‖ adj grey-green

gwirder m truth

gwlasegeth m public affairs

gwre’ty f wife

gwrysa v crystallize

gwydna v whiten

heb faintys phr candid

hebasca m soothing

hegareth m well-wishing

hegol adj trustful

hirskethek ‖ adj in long strips

hôll m whole

honenwiryon adj priggish

howlskeus ‖ m howlskeusow ‖ parasol

hudol adj charming

hunuster m somnolence

Hyndûstânek m Hindustani (language)

hynt m hyntys inkling

idhyl adj frail

i’n air fre phr out of doors

Italyan adj Italian

jùjmentus adj critical

jyn glesyn m jynys lawnmower

jyn mejy m jynys reaping machine

keas v shut up

kelgh gwary m kelhow hoop

kenedhel f kenedhlow clan

kesky v admonish

kestalkyans m talking (together)

kesvredereth m kesvrederedhow fellowship

knes col skin

knouk m knoukys knock

lavuryans m labours

lawns m launjyow lawn

lenter adj glistening

lethwydn ‖ adj milk-white

lobm adj austere

lon f lonow loin

lowsel v relax

maboleth m childhood

mâkya v make a show of

melyon col melyonen violets

meppyk m meppygow little boy

mer m marrow

mir m gaze

morbleg ‖ m morblegow ‖ bay

moren f moronyon girl

morenus adj girlish

mylegys adj wretched

myserabyl adj miserable

mythek adj mythical

negycya v negotiate

neujedna v twist

newores m dying

nôbyl adj noble

nôtlyver ‖ m nôtlyfryow ‖ notebook

omdesy v bask

omdhegyans m bearing

omvadhyans m bathing

omvrîhy v brew (for oneself)

omweles v visit

outrayus adj extreme

parleth m parledhow parlour, drawing-room

part … part … adv half … half … (of two things)

passyans m passing

pendra f pendrevow village

percêvya v perceive, feel

Persek m Persian (language)

pil m pilyow mound

plâtas m plâtasow plateful

plegen f plegednow fold

plynch m plynchys wince

plynken f plynkednow plank

processyon m processyons procession

racana v rake

redyoreth m redyoredhow readership

rejoycyans m exultation

restryans in trest phr settlement

reun performya m reunas performing seal

rethya v pass (a Bill in Parliament)

rowtya v control

rùstla v rustle

scusy v evade

sensacyon m sensation

serthy v straighten

sewajyans m relief

skeusya v cloud

solas m amusement

spênans m spênansow spending

sportya v sport

stap adroos m stapys footstep

stlevy v slur (speech)

strêt arâg m strêtys main street

stryppya v peel

styfyans m spray

Swytsek adj Swiss

syger adj sluggish

tâl to m tâlyow attic

tarya v poke

tewesek adj gritty (with sand)

tnow m tenwyn valley

Towl Reform m Reform Bill

trewheles v rage

trumach m passage

tryg m low tide

tuedhyans m habit

udnvregh ‖ adj one-armed

venytha adv ever

vossawya v endow

whedhla v tell tales

whythrores f whythroresow investigator (female)

worshyp m deference

yn especyal adv especially